و متأثّر مىشد و چه بسا اشك از چشمانش جارى مىگشت . علاوه بر اين ، قريش شخص پيامبر را هم مورد آزار و اذيّت خود قرار مىداد . ابولهب به پيامبر سنگ پرتاب مىكرد ، و همسرش در رهگذر آن‌حضرت خار و خاشاك مىگسترد . برخى ديگر سعى مىكردند ، خشم آن‌حضرت را شعله‌ور سازند . از اين رو وقتى به نماز مىايستاد ؛ محتويات شكمبهء گوسفند را بر سر او مىريختند و يا وقتى غذا مىخورد خوراك آن‌حضرت را آلوده مىكردند « 1 » . يكى از كافران سر مبارك آن‌حضرت را با كمان شكست به طورى كه خون بر چهرهء شريفش جارى شد . برخى ديگر ديوار خانه آن‌حضرت را به كثافت مىاندودند ، و گاهى نيز كثافات را در آستانه خانه‌اش مىريختند . دهانهاى بىدر و دروازهء كفار از ناسزا و ريشخند و سخنان زننده و زشت پر بود كه هر آن ، آنها را نثار پيامبر مىكردند . تلاش كافران پيامبر صلى الله عليه و آله با استوارى و شكيبايى تمام و صبر و تحمّلى پيامبرانه در برابر اين همه آزار و شكنجه ايستادگى مىكرد . اگر گروهى از كافران به نزد آن‌حضرت مىآمدند ، وى با گشاده رويى از آنها استقبال مىكرد و با بهترين شيوه آنان را به دين خدا فرا مىخواند . اگر دعوتش را نمىپذيرفتند ؛ از آنان مىخواست كتابى مانند قرآن بياورند و سپس اين آيه را بر آنها تلاوت مىكرد : قُل لَّئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنسُ وَالْجِنُّ عَلَى أَن يَأْتُوا بِمِثْلِ هذَا الْقُرْآنِ لَايَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيراً « 2 » . « بگو اگر آدميان و پريان گرد آيند بر آن كه مانند اين قرآن را بياورند ، نتوانند

--> ( 1 ) - رسول الإسلام في مكّة ، ص 28 . ( 2 ) - سورهء اسراء ، آيهء 88 .